ઝાંખી
આ વર્ષે, 200 મિલિયનથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દક્ષિણ એશિયાઈ દેશ પાકિસ્તાન, રહેણાંક ફોટોવોલ્ટેઇક અને ઉર્જા સંગ્રહ માટે એક નવા બજાર તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. દક્ષિણ આફ્રિકાની જેમ, પાકિસ્તાનના ફોટોવોલ્ટેઇક અને ઉર્જા સંગ્રહ બજારનો ઝડપી વિકાસ તેના નાજુક વીજળી બજાર વાતાવરણ સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલો છે.
પાકિસ્તાનનો પાવર ગ્રીડ લાંબા સમયથી પાવર કટ અને આઉટેજથી પીડાય છે, જેનું મુખ્ય કારણ અપૂરતી ઉત્પાદન ક્ષમતા અને જૂના ટ્રાન્સમિશન અને વિતરણ નેટવર્કનું ઉચ્ચ લાઇન નુકસાન છે. ઉનાળા જેવા પીક ડિમાન્ડ સમયગાળા દરમિયાન, ગ્રીડ લોડને હેન્ડલ કરી શકતું નથી, જેના કારણે પાવર આઉટેજ એક સામાન્ય ઘટના બને છે.
અર્થતંત્ર
પાકિસ્તાનનો GDP વૃદ્ધિ દર પ્રમાણમાં ઊંચો હોવા છતાં, તે અન્ય ઉભરતા બજારો અને વિકાસશીલ અર્થતંત્રો કરતાં પાછળ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) અનુસાર, પાકિસ્તાનનો GDP 2023 માં $338.2 બિલિયન સુધી પહોંચ્યો, જે ચીનના શાંક્સી પ્રાંતની તુલનામાં વૈશ્વિક સ્તરે 43મા ક્રમે છે.
૨૦૦૦ થી ૨૦૨૩ સુધી, પાકિસ્તાનનો વાર્ષિક GDP વૃદ્ધિ દર સરેરાશ ૫.૫% રહ્યો. જોકે, મોટાભાગના વર્ષોમાં, આ વૃદ્ધિ દર અન્ય ઉભરતા બજારો અને વિકાસશીલ અર્થતંત્રો કરતા ઓછો હતો. પ્રતિ વ્યક્તિ GDP ની દ્રષ્ટિએ, પાકિસ્તાન અને પડોશી દેશ ભારત વચ્ચેનો તફાવત વધ્યો છે. ૨૦૦૭ પહેલા, પાકિસ્તાનનો પ્રતિ વ્યક્તિ GDP ભારત કરતા થોડો વધારે હતો, પરંતુ ત્યારથી ભારતે પાકિસ્તાનને નોંધપાત્ર રીતે પાછળ છોડી દીધું છે.
વસ્તી
૨૦ કરોડથી વધુ લોકો સાથે, પાકિસ્તાનની વસ્તી મોટી અને વધતી જતી છે. વિશ્વ બેંક અનુસાર, ૨૦૨૨ માં પાકિસ્તાનની વસ્તી આશરે ૨૩૬ મિલિયન સુધી પહોંચી ગઈ. ૨૦૨૩ ની રાષ્ટ્રીય વસ્તી ગણતરી દર્શાવે છે કે વસ્તી વધીને ૨૪ કરોડ થઈ ગઈ છે, જે તેને વિશ્વમાં પાંચમા ક્રમે બનાવે છે. ૧૯૬૦ થી પાકિસ્તાનની વસ્તી સતત વધી રહી છે, ૨૦૧૦ થી વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર ૧.૬૫% છે.
૨૦૧૭ માં પાકિસ્તાન બ્યુરો ઓફ સ્ટેટિસ્ટિક્સ અનુસાર, વસ્તી મુખ્યત્વે યુવાન અને મધ્યમ વયના લોકોની છે, જેમાં સરેરાશ ઘરનું કદ લગભગ ૬.૪ લોકો છે.
ઊર્જા
પાકિસ્તાન પરંપરાગત ઉર્જા સ્ત્રોતો અને જળવિદ્યુત પર ખૂબ આધાર રાખે છે, અને તેની ઉત્પાદન ક્ષમતા સતત વધી રહી છે. કુદરતી ગેસ અને કોલસાના કેટલાક ભંડાર હોવા છતાં, પાકિસ્તાન તેના મોટાભાગની અશ્મિભૂત ઇંધણની આયાત કરે છે. 2023 સુધીમાં, પાકિસ્તાનની સ્થાપિત ઉત્પાદન ક્ષમતાના 50% થી વધુ તેલ, કુદરતી ગેસ અને કોલસામાંથી આવે છે, જ્યારે જળવિદ્યુતનો હિસ્સો 20% થી વધુ છે. નવીનીકરણીય ઉર્જા સ્ત્રોતો મર્યાદિત રહે છે, જેમાં પવન ઉર્જા લગભગ 4% અને સૌર ઉર્જા ફક્ત 1% છે.
પર્યાવરણ
ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં સ્થિત, પાકિસ્તાનમાં વીજળીની માંગ વધુ છે, જેમાં રહેણાંક વપરાશ કુલ માંગના લગભગ 50% હિસ્સો ધરાવે છે. દેશની આબોહવા, ખાસ કરીને દક્ષિણ પ્રદેશોમાં, વાર્ષિક સરેરાશ 27°C (81°F) ઊંચા તાપમાનને કારણે, ખાસ કરીને ઉનાળા દરમિયાન, નોંધપાત્ર વીજળીનો ઉપયોગ કરે છે.
પાવર સિસ્ટમ
પાકિસ્તાનના વીજ ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, જેમાં પરિપત્ર દેવું અને ઊંચા લાઇન નુકસાન સાથે ધીમા વિકાસશીલ ટ્રાન્સમિશન નેટવર્કનો સમાવેશ થાય છે. સરકાર ધિરાણ અને સબસિડી દ્વારા આ ક્ષેત્રને ટેકો આપે છે, પરંતુ ઓછા બિલ ચુકવણી દર, ઉચ્ચ ટ્રાન્સમિશન અને વિતરણ નુકસાન અને અપૂરતી સરકારી સબસિડીને કારણે ઉદ્યોગ પરિપત્ર દેવા સાથે સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે. આ મુદ્દાઓના પરિણામે કેન્દ્રીય વીજ ખરીદ સત્તા ઘણીવાર પાવર પ્લાન્ટ્સ અને રાષ્ટ્રીય ગ્રીડને ચૂકવણીમાં વિલંબ કરે છે, જેના કારણે સપ્લાય ચેઇનમાં દેવાની સમસ્યા વધી રહી છે.
૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ ના દાયકામાં વિકસિત થયેલું જૂનું ટ્રાન્સમિશન નેટવર્ક, તેના ઊંચા નુકસાન દર સાથે આ સમસ્યાઓને વધારે છે.
ઊર્જા સંક્રમણ
પાકિસ્તાન ઉર્જા સંક્રમણને પ્રાથમિકતા આપે છે અને જળવિદ્યુત અને પવન ઉર્જા જેવા નવીનીકરણીય ઉર્જા સ્ત્રોતોના વિકાસને સમર્થન આપે છે. દેશનું વીજળી ઉત્પાદન મોટાભાગે આયાતી અશ્મિભૂત ઇંધણ પર આધાર રાખે છે, જેના કારણે તે ઇંધણના ભાવમાં વધઘટ અને ઉપલબ્ધતા માટે સંવેદનશીલ બને છે. આને સંબોધવા માટે, સરકારે નવીનીકરણીય ઉર્જા વિકાસ નીતિ, સંકલિત ઉર્જા આયોજન અને વૈકલ્પિક અને નવીનીકરણીય ઉર્જા નીતિ (2020) જેવી નીતિઓ લાગુ કરી છે. આ નીતિઓનો ઉદ્દેશ્ય પાકિસ્તાનના વીજ બજારમાં નવીનીકરણીય અને વૈકલ્પિક ઉર્જાનો હિસ્સો 2025 સુધીમાં 20% અને 2030 સુધીમાં 30% સુધી વધારવાનો છે.
સૌર ઉર્જા માટે, પાકિસ્તાનની ઉર્જા નિયમનકારી સત્તા, NEPRA, સ્પર્ધાત્મક બોલી લગાવીને ફોટોવોલ્ટેઇક પ્રોજેક્ટ્સને સક્રિયપણે પ્રોત્સાહન આપે છે, સૌર પ્રોજેક્ટ્સના વિકાસને સરળ બનાવવા માટે બજાર મોડેલો રજૂ કરે છે.
