Rynek fotowoltaiczny w Japonii

Rynek fotowoltaiczny w Japonii: rozkwit pomimo wyzwań
Japonia przeżywa znaczący boom w rozwoju energetyki słonecznej. Według Ministerstwa Gospodarki, Handlu i Przemysłu (METI) między lipcem 2022 a styczniem 2023 roku zatwierdzono ponad 6,7 GW projektów fotowoltaicznych (PV). Ponad 47% tych projektów przekracza 1 megawat (MW), co zyskało lokalny przydomek „Mega Solar”. Wraz z postępem w budowie tych wielkoskalowych instalacji fotowoltaicznych w Japonii pojawiają się pytania o to, czy kraj ten zdoła stać się drugim co do wielkości rynkiem fotowoltaicznym na świecie. Pomimo optymizmu, wciąż istnieje szereg wyzwań, szczególnie dotyczących przepustowości i stabilności sieci.

Problemy z siecią i różnice regionalne
Wraz z uruchamianiem w Japonii coraz większej liczby projektów Mega Solar, przepustowość sieci stała się kwestią o kluczowym znaczeniu. Hokkaido Power Electric Company, jeden z japońskich zakładów użyteczności publicznej, poinformował, że jego przepustowość przesyłu ultrawysokiego napięcia dla systemów fotowoltaicznych o mocy powyżej 2 MW jest obecnie ograniczona do 400 MW. Do 31 marca zakład otrzymał wnioski o łącznej, czterokrotnie większej przepustowości. W rezultacie trzy czwarte złożonych projektów nie ma dostępu do sieci lub musi ograniczyć swoją skalę. Hokkaido powiadomiło wnioskodawców dużych projektów o niedoborze przepustowości sieci. METI wezwało deweloperów do rozważenia regionów o mniejszym natężeniu ruchu pod nowe inwestycje w energię słoneczną.

Region Hokkaido, z dostępnymi i stosunkowo niedrogimi gruntami, odpowiada za około 25% dużych projektów fotowoltaicznych zatwierdzonych w ramach krajowego systemu taryf gwarantowanych (FIT), mimo że zakład energetyczny zaspokaja mniej niż 3% krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną. Ta regionalna nierównowaga podkreśla potrzebę bardziej strategicznego rozmieszczenia projektów fotowoltaicznych w celu optymalizacji wykorzystania sieci i utrzymania stabilności.

Korekty FIT i zmiany regulacyjne
Krajowe taryfy FIT nakładają na przedsiębiorstwa użyteczności publicznej obowiązek zapewnienia dostępu do sieci i zakupu całej energii wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii, z pewnymi wyjątkami. Aby jednak zapewnić stabilność sieci, METI ogłosiło 17 kwietnia plany awaryjne, dające przedsiębiorstwom użyteczności publicznej większą swobodę w ograniczaniu lub odmawianiu dostępu do sieci. Pierwotne przepisy dotyczące taryf FIT obejmowały 30-dniowy okres rekompensaty, zgodnie z którym przedsiębiorstwa użyteczności publicznej musiały wypłacać rekompensaty deweloperom odnawialnych źródeł energii, jeśli zostali poproszeni o ograniczenie produkcji energii elektrycznej przez okres dłuższy niż 30 dni w roku. METI rozważa obecnie zniesienie tego wymogu rekompensaty, a ostateczna decyzja spodziewana jest w połowie maja.

Główne projekty i perspektywy na przyszłość
Jednym z największych projektów fotowoltaicznych w Japonii jest projekt o mocy 400 MW (prądu przemiennego) na wyspie Ukujima w prefekturze Nagasaki, realizowany przez niemiecką firmę Photovolt Development Partners GmbH. Projekt, zatwierdzony przez METI w marcu, przed obniżeniem stawki taryfowej z 40 jenów/kWh do 36 jenów/kWh, będzie realizowany etapami. Wytworzona energia elektryczna będzie przesyłana na kontynent Kiusiu podmorskim kablem wysokiego napięcia prądu stałego, co pozwoli na zaspokojenie regionalnych dysproporcji w zapotrzebowaniu. Firma Kyushu Electric Power Company, która zatwierdziła projekty Mega Solar o mocy ponad 800 MW, stanowi 25% krajowego zapotrzebowania na energię. Pomimo obaw dotyczących mocy sieci, firma nie ogłosiła jeszcze żadnych ograniczeń w dostępie do niej.

Transformacja energetyczna po Fukushimie
Po katastrofie jądrowej w Fukushimie w marcu 2011 roku, Japonia dąży do zastąpienia energii jądrowej gazem ziemnym i innymi źródłami energii. Taryfy gwarantowane (FIT) mają kluczowe znaczenie dla dywersyfikacji japońskiego miksu energetycznego. Osiągnięcie tego celu wymaga jednak nie tylko wystarczającej przepustowości sieci, ale także deregulacji dostępu do niej dla nowych generatorów energii elektrycznej. Jeden z lokalnych deweloperów zauważył: „Kto pierwszy, ten lepszy. Jeśli zareagujesz wystarczająco szybko, możesz wygrać”, odzwierciedlając konkurencyjny charakter rynku. Inny porównał sytuację do wyzwań hiszpańskiej polityki w zakresie energii odnawialnej, wskazując na potencjalne pułapki w japońskim podejściu.

Japoński program taryf gwarantowanych (FIT), wzorowany na niemieckim, ma na celu stworzenie zrównoważonego rynku fotowoltaicznego. Ponieważ rząd stale reaguje i opracowuje nowe przepisy w odpowiedzi na pojawiające się wyzwania, istnieje ryzyko powtórzenia cyklu rozkwitu i kryzysu obserwowanego w Hiszpanii, gdzie nie udało się osiągnąć zrównoważonego wzrostu. Ciągłe dostosowania i proaktywne działania będą miały kluczowe znaczenie dla długoterminowego sukcesu i stabilności japońskiego rynku fotowoltaicznego.