Ýaponiýanyň fotoelektrik bazary

Ýaponiýanyň gün şöhlelendiriji energiýa bazary: kynçylyklaryň arasynda ösýär
Ýaponiýa gün energiýasynyň ösdürilmeginde uly ösüşe eýe bolup, Ykdysadyýet, Söwda we Senagat ministrliginiň (METI) maglumatlaryna görä, 2022-nji ýylyň iýulyndan 2023-nji ýylyň ýanwaryna çenli 6,7 GW-dan gowrak fotowoltaik (PV) taslamalary tassyklanyldy. Bu taslamalaryň 47 göterimden gowragy 1 megawattdan (MW) geçýär we ýerli "Mega Solar" adyny alýar. Ýaponiýa bu uly göwrümli gün energiýasy desgalary bilen öňe barýarka, onuň dünýäde ikinji uly PV bazaryna öwrülip biljekdigi barada soraglar ýüze çykýar. Optimizme garamazdan, birnäçe kynçylyklar, esasanam elektrik ulgamynyň kuwwaty we durnuklylygy bilen baglanyşykly meseleler henizem dowam edýär.

Elektrik ulgamy bilen bagly meseleler we sebit tapawutlary
Ýaponiýa has köp "Mega Solar" taslamalaryny işe girizýän mahaly, elektrik ulgamynyň kuwwaty örän möhüm mesele boldy. Ýaponiýanyň maýadarlaryna degişli kommunal hyzmatlarynyň biri bolan "Hokkaido Power Electric Company" kompaniýasy 2 MWt-dan ýokary kuwwatly fotoelektrik ulgamlary üçin ýokary woltly geçirijilik kuwwatynyň häzirki wagtda 400 MW bilen çäklendirilendigini habar berdi. 31-nji marta çenli kompaniýa bu kuwwatlylygyň dört esse köp bolan arzalary aldy. Netijede, arza berlen taslamalaryň dörtden üç bölegi elektrik ulgamyna girip bilmeýär ýa-da öz möçberini azaltmaly bolýar. "Hokkaido" iri taslama dalaşgärlerine elektrik ulgamynyň kuwwatynyň ýetmezçiligi barada habar berdi. "METI" taslama işläp düzüjilerini täze gün energiýasy taslamalary üçin az dykyz sebitleri göz öňünde tutmaga çagyrdy.

Elýeterli we deňeşdirme boýunça arzan ýerleri bolan Hokkaýdo sebiti, milli elektrik energiýasyna bolan islegiň 3 göteriminden az bölegini üpjün edýän kommunal kärhanalara garamazdan, milli Feed-in Tarif (FIT) shemasy boýunça tassyklanan iri fotoelektrik taslamalarynyň takmynan 25 göterimini emele getirýär. Bu sebitleýin deňsizlik elektrik ulgamlarynyň ulanylyşyny optimizirlemek we durnuklylygy saklamak üçin gün energiýasy taslamalarynyň has strategik paýlanyşynyň zerurdygyny görkezýär.

FIT düzedişleri we kadalaşdyryjy üýtgeşmeler
Milli FIT kommunal hyzmatlara elektrik ulgamyna girişi üpjün etmegi we käbir istisnalar bilen gaýtadan dikeldilýän ulgamlardan öndürilýän ähli energiýany satyn almagy borçlandyrýar. Şeýle-de bolsa, elektrik ulgamynyň durnuklylygyny üpjün etmek üçin METI 17-nji aprelde adatdan daşary ýagdaýlar boýunça meýilnamalary yglan etdi, bu bolsa kommunal hyzmatlara elektrik ulgamyna girişi çäklendirmek ýa-da ret etmek üçin has köp mümkinçilik berdi. Ilkinji FIT düzgünlerine 30 günlük kompensasiýa düzgüni girdi, bu düzgünde kommunal hyzmatlardan ýylda 30 günden köp elektrik energiýasynyň önümçiligini çäklendirmek soralan halatynda gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini öndürýän gurluşykçylara kompensasiýa tölemelidi. METI häzir bu kompensasiýa talabyny aýyrmagy göz öňünde tutýar we gutarnykly kararyň maý aýynyň ortalarynda kabul edilmegine garaşylýar.

Esasy taslamalar we geljekki mümkinçilikler
Ýaponiýadaky iň uly fotoelektrik taslamalarynyň biri Nagasaki prefekturasyndaky Ukujima adasynda nemes firmasy “Photovolt Development Partners GmbH” tarapyndan işlenip düzülen 400 MWt (AC) taslamadyr. FIT nyrhy ¥40/kWh-dan ¥36/kWh-a çenli peseldilmezden öň mart aýynda METI tarapyndan tassyklanan taslama birnäçe tapgyrda amala aşyrylar. Öndürilýän elektrik energiýasy ýokary woltly göni tokly deňizasty kabeli arkaly Kýuşu materigine iberiler we sebitdäki isleg deňsizligini çözer. 800 MWt-dan gowrak “Mega Solar” taslamalaryny tassyklaýan “Kýuşu elektrik energiýasy kompaniýasy” milli umumy möçberdäki elektrik energiýasynyň 25 göterimini emele getirýär. Elektrik ulgamlarynyň kuwwaty bilen bagly aladalara garamazdan, kompaniýa heniz hiç hili elýeterlilik çäklendirmelerini yglan etmedi.

Fukuşimadan soňky energiýa geçişi
2011-nji ýylyň mart aýynda Fukuşima sunamisi-Atom betbagtçylygyndan soň, Ýaponiýa ýadro energiýasyny tebigy gaz we beýleki energiýa çeşmeleri bilen çalşyrmaga çalyşýar. FIT Ýaponiýanyň energiýa düzümini diwersifikasiýalaşdyrmakda möhüm orun eýeleýär. Şeýle-de bolsa, muňa ýetmek üçin diňe bir ýeterlik elektrik energiýasynyň kuwwatyny däl, eýsem täze elektrik generatorlaryna elektrik energiýasynyň elýeterliligini hem kadalaşdyrmagy talap edýär. Ýerli gurluşykçy bazaryň bäsdeşlik häsiýetini görkezýän "Ilki gelen, ilki hyzmat edýän. Eger ýeterlik derejede çalt hereket etseňiz, ýeňiji bolup bilersiňiz" diýip belledi. Başga biri ýagdaýy Ispaniýanyň gaýtadan dikeldilýän energiýa syýasatyndaky kynçylyklar bilen deňeşdirdi we Ýaponiýanyň çemeleşmesinde mümkin bolan kynçylyklary görkezdi.

Ýaponiýanyň FIT maksatnamasy Germaniýanyňky ýaly durnukly fotoelektrik bazaryny döretmegi maksat edinýär. Hökümet ýüze çykýan kynçylyklara jogap hökmünde täze düzgünleri işläp düzmäge we reaksiýa görkezmäge dowam edýän mahaly, durnukly ösüş gazanylmadyk Ispaniýada görülen ösüş we çöküş sikliniň gaýtalanmagy howpy bar. Dowam edýän düzedişler we öňüni alyş çäreleri Ýaponiýanyň fotoelektrik bazarynyň uzak möhletli üstünligini we durnuklylygyny kesgitlemekde möhüm ähmiýete eýe bolar.