Fotowoltaik energiýa öndürmegiň möhüm bölegi hökmünde inwertoryň esasy wezipesi fotowoltaik modullardan göni togy üýtgeýän toga öwürmekdir. Häzirki wagtda bazardaky umumy inwertorlar esasan merkezi inwertorlara we toparlaýyn seriýaly inwertorlara, şeýle hem täze görnüşli paýlanan inwertorlara bölünýär.
Ol nähili işleýär:
· Yzygiderli inwertor: ýokary woltly DC girişine fotowoltaik elementleriň toplumy, soňra bolsa AC çykyşyna öwrülýär.
· Parallel inwertorlar: umumy togy köpeltmek üçin birnäçe fotowoltaik elementler parallel birikdirilýär, soňra ol AC çykyşyna öwrülýär.
· Köpri inwertory: dc-ac öwrülişi üçin köpri zynjyrynyň ulanylyşy.
· Orta ýygylykly inwertor: DC girişini orta ýygylykly AC-a öwürmek arkaly, ol bolsa islenýän AC çykyşyny almak üçin transformatorda öwrülýär.
Çykyş tolkun görnüşine esaslanýar:
· Sinus tolkun inwertory: çykyş arassa sinus tolkun bolup, ýokary derejeli ulanylyşlaryň energiýa hiliniň talaplaryna laýyk gelýär.
· Üýtgedilen sinusoidal inwertor: çykyş tolkun görnüşi öý we täjirçilik ulanyşlarynyň köpüsi üçin kesilen käbir garmoniki komponentleri bolan üýtgedilen sinusoidal tolkun görnüşidir.
· Kwadrat tolkun inwertory: çykyş tolkun görnüşi kwadrat tolkun, ýönekeý we arzan, ýöne has köp garmonikany girizer.
· Impuls giňligi modulýasiýasy (PWM) inwertory: sinusoidal çykyş tolkun görnüşini öndürmek üçin ýokary ýygylykly PWM tehnologiýasyny ulanmak.
Ulanylyş ugurlaryna esaslanyp:
· Garaşsyz inwertor: esasy elektrik ulgamyna bagly bolmadyk garaşsyz elektrik öndürýän ulgamlar üçin, mysal üçin yşyklandyryş, elektrik üpjünçiligi we ş.m.
· Gün inwertory: fotowoltaik energiýany esasy elektrik ulgamyna birikdiriň we gerek bolmadyk ýagdaýynda elektrik ulgamyna artykmaç energiýany guýuň, şeýle hem elektrik ulgamyndan ýeterlik däl energiýa alyň.
· Mikro-tor inwertory: mikro-tor ulgamy tor ulgamyny we dolandyryşy amala aşyryp biler, dürli energiýa çeşmelerini (meselem, gün, ýel we ş.m.) we ýükleri birikdirip biler.
Bularyň käbir umumy gün energiýasy inwertorlarynyň kategoriýalarydyr. Dürli görnüşli inwertorlaryň dürli aýratynlyklary we degişli ýagdaýlary bar. Aýratyn talaplara we ulanylyş ýagdaýlaryna laýyklykda degişli inwertor görnüşini saýlamak zerurdyr.
Gün energiýasynyň inwertory näme üçin niýetlenen:
Gün inwertory fotowoltaik paneller (gün panelleri) tarapyndan öndürilýän göni togy (DC) üýtgeýän toga (AC) öwürmek üçin ulanylýar. Fotowoltaik paneller gün şöhlesini göni toga öwürýär, gün inwertory bolsa şol göni togy adatça öýleri, senagaty we işewürligi elektrik energiýasy bilen üpjün etmek üçin ulanýan üýtgeýän toga öwürýär.
Gün inwertorlarynyň esasy wezipeleri aşakdakylardyr:
1. Tokuň öwrülmegi: elektrik ulgamynyň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin gün paneliniň DC-den üýtgeýän toka çykarmagy. Alternatiw tok (AC) gündelik durmuşymyzda we senagat önümçiliginde ulanylýan elektrik energiýasynyň görnüşidir.
2. Tor ulgamyna birikdirilen: tor ulgamyna birikdirilen fotowoltaik ulgamlar üçin gün energiýasyny inwertor ulgama garaşlylygy azaltmak we belli bir möçberde internet girdejisini döretmek üçin ulgama artykmaç energiýany guýup bilýär.
3. Energiýa dolandyryşy: Gün energiýasy inwertory, adatça, ulanyjylara Gün energiýasy ulgamlarynyň işini gözegçilik etmek we optimizirlemek mümkinçiligini bermek üçin Gün energiýasy ulgamyny gözegçilikde saklap we dolandyryp bilýär, Gün energiýasy paneliniň ýagdaýyny, tok güýjüni, naprýaženiýesini we ş.m. real wagt režiminde gözegçilik edýär.
4. Gorag funksiýalary: Gün energiýasy inwertory adatça fotoelektrik ulgamynyň howpsuz işlemegini üpjün etmek üçin artykmaç ýüklenmeden, gysga zynjyrdan goragdan, artykmaç naprýaženiýeden goragdan, pes naprýaženiýeden goragdan we ş.m. peýdalanýar.
Gysgaça aýdylanda, gün inwertory fotowoltaik ulgamlarda möhüm rol oýnaýar, ýagtylyk energiýasyny peýdaly üýtgeýän toga öwürýär, gün energiýasyny elektrik üpjünçiligi we elektrik ulgamyna girmek üçin ulanmaga, durnukly ösüşe we energiýany tygşytlamaga we zyňyndylary azaltmaga mümkinçilik berýär.
Inwertoryň esasy çig mallary aşakdaky kategoriýalary öz içine alýar:
1. Ýarymgeçiriji enjam: inwertoryň esasy bölegi, adatça güýç tranzistoryny (IGBT) ýa-da metal-oksid-ýarymgeçiriji meýdan täsirli tranzistoryny (MOSFET) ulanýan güýç ýarymgeçiriji enjamdyr. Bu enjamlar elektrik energiýasyny DC-den AC-e öwürmek üçin ulanylýar.
2. Kondensatorlar we induktorlar: kondensatorlar we induktorlar elektrik energiýasyny saklamak we süzmek üçin inwertorlarda hem ulanylýar. Kondensatorlar çykyş naprýaženiýesini we tokuny ýumşadýar, induktorlar bolsa ýokary ýygylykly şowhuny we garmonikany süzýär.
3. Sowuklyk geçirijisi we ýylylyk geçirijisiniň materialy: Inwertordaky elektrik enjamy köp ýylylyk öndürer, temperaturany netijeli peseltmek we enjamyň kadaly işlemegini üpjün etmek üçin ýylylyk geçirijisi we ýylylyk geçirijisi gerek bolar. Radiatorlar, adatça, ýeterlik sowadyş meýdanyny üpjün etmek üçin alýumin ýa-da misden ýasalýar.
4. PCB (Çap edilen Dövre Platasy): PCB inwertorda elektron bölekleri gurnamak we birikdirmek üçin niýetlenen daşaýjy bolup, gowy elektrik geçirijiligine we mehaniki berkligine eýedir. Inwertor zynjyrynyň dizaýny degişli simleriň we birikdirişiň güýç talaplaryna we zynjyrynyň düzülişine esaslanar.
5. Elektron komponent we zynjyr bölekleri: inwertor şeýle hem zynjyry dolandyrmak, goramak we birikdirmek üçin diodlar, rezistorlar, transformatorlar, predohraniteller, birleşdirijiler we ş.m. ýaly dürli zynjyr böleklerini ulanmaly.
Mundan başga-da, inwertoryň korpusy, adatça, gowy mehaniki goragy we ýylylyk ýaýratma işini üpjün etmek üçin ulanylýan alýumin leşigi ýa-da polat plastinka ýaly metal materiallardan ýasalýar.
Bular inwertoryň esasy çig mallarydyr, inwertoryň dizaýnynda we önümçiliginde bu materiallar inwertoryň işini we ygtybarlylygyny üpjün etmekde möhüm rol oýnaýar.
